Ձևաբանություն

Ձևաբանություն

Հայերենն ունի տասը խոսքի մաս՝


գոյական,ածական,թվական,դերանուն-Անուն խոսքի մասեր
խոսքի մասերը լինում են՝ թեքվող և չթեքվող
թեքվող են՝գոյ,բայ,և մասամբ դերանունը։
բայ,մակբայ,կապ,շաղկապ,ձայնարգություն,վերաբերական
խոսքի մասերն իրարից տարբերվում են իրենց արտահայտած բառի մասով,քերականական կարքերով,կազմության առանձնահատկություններով,շարահյուսական գործառույթով։
Խոսքի մասերը լինում են՝
 նյութական իմաստ արտահայտող-գոյական, ածական, դերանուն, թվական, մակբայ։
Քերականական իմաստ արտահայտող- կապ, շաղկապ

Վերաբերմունքային իմաստ արտահայտող- ձայնարկություն, վերաբերական





Այգի-այգին
առու-առուն
տղա-տղան
Ձայնավորով վերջացող բառերի վրա ավելանում է –ն հոդը:
Բաղաձայնով վերջացող բառի –ը հոդը կարող է փոխվել –ն-ի, եթե հաջորդ բառը սկսվում է ձայնավորով կամ -Ը գաղտնավանկ պարունակող տառակապակցությամբ:
Աղջիկը գնաց:
Աղջիկն ասաց:
Որոշ բառեր հայերենում հոդ չեն ստանում:
Դրանք են`անձիք, մարդիկ, տիկնայք, պարոնայք:



Մեկ ու կես վանկանի բառերի (այս բառերի երկրորդ վանկը կազմվում է -ը ի օգնությամբ) կազմվում են -եր մասնիկով:

Կայսր-կայսրեր
Արկղ-արկղեր
Դուստր-դստրեր
Վագր-վագրեր

Հոգնակիի կազմությունը ունի երկձեւություն՝
Անգղ-անգղեր
Արկղ-արկղեր
Գամփր-գամփրեր

Հոգնակի են կազմում նաեւ -իկ,-իք վերջավորության.
Մարդ-մարդեր-մարդիկ
Պարոն-պարոններ-պարոնայք
Տիկին-տիկիններ-տիկնայք
Անձ-անձեր-անձինք

Խոսակցական լեզվում հաճախ -ցի վերջածանցով բառերի հոգնակին կազմվում է -ք վերջածանցով՝գյուղացիք,քաղաքացիք... 
Սա խրախուսելի ձև չէ։



Կազմել տրված բառերի հոգնակիները, բացատրել օրինաչափությունները:
Ոտնաձայն-ոտնաձայներ (—եր, քանի որ եթե բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
հեռագիր-հեռագրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
կողմնացույց-կողմանցույցներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
պատմագիր- պայմանագրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
լեզվաբան-լեզվաբաններ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
անցաթուղթ-անցաթղթեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
դրամահատ-դրամահատներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
շարասյուն-շարասյուներ (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
դուստր-դուստրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
թաղմաս-թաղամասեր  (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
գինետուն-գինետներ (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
մեծատուն-մեծատուններ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
առակագիր-առակագիրներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
դաշնագիր-դաշնագիրներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
հանքահոր-հանքահորեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
հանքափոր-հանքափորեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
որթատունկ-որթատունկներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
գործազուրկ-գործազուրկներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
պատգամախոս-պատգամախոսներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
նավավար-նավավարներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
ասուլիս-ասուլիսներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
նորածին-նորախիններ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
տեղեկագիր-տեղեկագրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
հերթապահ-հերթապահներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
կավագործ-կավագործներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
աշխատատեղ-աշխատատեղեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
մանկավարժ-մանկավարժներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
խաչակիր-խաչակրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
կիլոմետր-կիլոմետրեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)
երկրապահ-երկրապահներ (—ներ, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը բայ է)
քարայծ-քարայծեր (—եր, քանի որ բարդ բառի երկրորդ արմատը գոյ. է)

Comments

Popular posts from this blog

հայոց պատմություն (նախագիծ)

Drinking fountains

Ուսումնական տարվա հաշվետվություն: Հայոց լեզու և գրականություն: